جدول واکسیناسیون کودکان مشخص می‌کند هر واکسن را از چه سنی می‌شود به کودک تزریق کرد و کدام واکسن‌ها از همان روز تولد شروع می‌شوند. در این مقاله، بر اساس «برنامه و راهنمای ایمن‌سازی مصوب کمیته کشوری ایمن‌سازی در سال ۱۴۰۳»، حداقل سن مجاز دریافت هر ۱۵ ردیف واکسن را به ترتیب سند رسمی می‌خوانید و یاد می‌گیرید چطور هیچ نوبتی را جا نیندازید.
جدول واکسیناسیون کودکان: حداقل سن دریافت ۱۵ ردیف واکسن
جدول زیر خلاصه‌ی «حداقل سن دریافت» واکسن‌هاست؛ یعنی پایین‌ترین سنی که تزریق آن واکسن مجاز است. زمان دقیق هر نوبت را تقویم کشوری و مرکز بهداشت یا پزشک شما تعیین می‌کند و این جدول جایگزین آن نیست.
| ردیف | نام واکسن | حداقل سن دریافت |
|---|---|---|
| ۱ | هپاتیت ب، ب.ث.ژ (BCG)، فلج اطفال خوراکی (OPV) | بدو تولد |
| ۲ | دوگانه، سه‌گانه، پنج‌گانه، شش‌گانه، هموفیلوس آنفلوانزا تیپ ب (Hib)، فلج اطفال تزریقی (IPV)، پنوموکوک کنژوگه | ۶ هفتگی |
| ۳ | منینگوکوک کنژوگه ۴ ظرفیتی (MCV4-CRP / Menveo) | ۲ ماهگی |
| ۴ | منینگوکوک کنژوگه ۴ ظرفیتی (MenQuadfi) | ۱۲ ماهگی |
| ۵ | منینگوکوک کنژوگه ۴ ظرفیتی (MCV4-D / Menactra) و ۵ ظرفیتی (MenFive) | ۹ ماهگی |
| ۶ | منینگوکوک کنژوگه ۴ ظرفیتی (Nimenrix) | ۶ هفتگی |
| ۷ | منینگوکوک کنژوگه گروه B (Bexsero) | ۲ ماهگی |
| ۸ | منینگوکوک کنژوگه B (Trumenba) | ۱۰ سالگی |
| ۹ | منینگوکوک گروه B و C (VA-MENGOC-BC) | ۳ ماهگی |
| ۱۰ | آنفلوانزا | ۶ ماهگی |
| ۱۱ | MMR (سرخک، سرخجه، اوریون) | ۱۲ ماهگی |
| ۱۲ | سرخک (نوبت صفر) | ۶ ماهگی (در استان‌های منتخب) |
| ۱۳ | سرخک-سرخجه (MR) | ۶ ماهگی (در موارد پاسخ به طغیان یا ایمن‌سازی تکمیلی) |
| ۱۴ | پنوموکوک پلی‌ساکاریدی (PPSV23) و منینگوکوک پلی‌ساکاریدی (MPSV4) | ۲۴ ماهگی |
| ۱۵ | روتاویروس | ۶ هفتگی |
این ۱۵ ردیف از «جدول ۱۴: حداقل سن مجاز دریافت واکسن‌ها» در سند رسمی برنامه و راهنمای ایمن‌سازی ۱۴۰۳ آمده است. واکسن‌های منینگوکوک انواع مختلفی دارند و فقط پزشک یا مرکز بهداشت می‌تواند بگوید کدام نوع برای کودک شما لازم است.
چرا رعایت جدول واکسیناسیون کودکان مهم است؟
واکسن‌ها را طوری برنامه‌ریزی می‌کنند که کودک درست در سنی که بدنش آمادگی دارد و بیشتر در معرض خطر است، محافظت شود. سازمان جهانی بهداشت ایمن‌سازی را یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای بهداشت عمومی می‌داند که سالانه از میلیون‌ها مرگ جلوگیری می‌کند. وقتی نوبت‌ها به‌موقع انجام شوند، هم کودک شما و هم کودکان اطرافش در برابر بیماری‌هایی مثل سل، فلج اطفال، سرخک و هپاتیت ب محافظت بیشتری دارند.
برای والدین جدید، دانستن همین چند نکته کافی است: واکسن‌های بدو تولد را معمولاً قبل از ترخیص یا در همان روزهای اول می‌زنند، بسته‌ی بعدی حدود ۶ هفتگی شروع می‌شود و نوبت‌های بعدی طبق تقویم کشوری و در مراکز بهداشت پیگیری می‌شوند.
حداقل سن مجاز یعنی چه؟
«حداقل سن» با «زمان توصیه‌شده» فرق دارد: یعنی تزریق قبل از آن سن مجاز نیست، اما ممکن است نوبت واقعی کودک طبق تقویم کمی دیرتر برسد. به همین دلیل بهتر است سررسید هر نوبت را همیشه از تقویم رسمی یا کارت واکسن بخوانید و از جدول واکسیناسیون کودکان فقط برای آگاهی کلی از ترتیب واکسن‌ها استفاده کنید.
سه نکته‌ی مهم درباره‌ی فاصله و ترکیب واکسن‌ها
سند کشوری ایمن‌سازی ۱۴۰۳ در کنار جدول سه نکته‌ی کاربردی دارد:
- اگر به دلیل سفر یا زندگی در مناطق کوهستانی و صعب‌العبور، واکسیناسیون کودک عقب افتاده، می‌شود با رعایت حداقل سن مجاز و حداقل فاصله‌ی بین نوبت‌ها، آن را جبران کرد.
- واکسن‌های غیر زنده را می‌شود هم‌زمان با واکسن‌های ویروسی زنده یا هر فاصله‌ی زمانی با واکسن‌های زنده و غیر زنده تجویز کرد.
- واکسن‌های ویروسی زنده تزریقی (به‌جز تب زرد) را باید هم‌زمان یا با فاصله‌ی حداقل یک ماه از دیگر واکسن‌های ویروسی زنده تزریق کرد.
این قواعد را پزشک و مرکز بهداشت اجرا می‌کنند. وظیفه‌ی شما فقط این است که به‌موقع مراجعه کنید و سابقه‌ی نوبت‌های قبلی را همراه داشته باشید.
اگر نوبت واکسن از قلم افتاد چه کنیم؟
طبق سند کشوری، واکسیناسیون عقب‌افتاده را می‌شود با رعایت حداقل سن و حداقل فاصله‌ی بین نوبت‌ها جبران کرد. کودک را هر چه زودتر، با کارت واکسن و جدول واکسیناسیون کودکان در دست، نزد پزشک یا مرکز بهداشت ببرید تا با توجه به سن و نوبت‌های زده‌شده، برنامه‌ی جبرانی تعیین شود. سازمان جهانی بهداشت هم تأکید می‌کند واکسیناسیون یکی از ساده‌ترین و مؤثرترین راه‌های محافظت از کودکان در برابر بیماری‌های خطرناک است؛ برای مرور کلی می‌توانید صفحه‌ی واکسن و ایمن‌سازی WHO و جدول‌های خلاصه‌ی توصیه‌های ایمن‌سازی روتین را ببینید.
خانواده من چطور در پیگیری واکسن‌ها کمک می‌کند؟
بعد از اینکه واکسن‌های کودک را شناختید، مهم‌ترین کار نگه‌داری سابقه و دانستن نوبت بعدی است. وقتی کودک را در اپلیکیشن «خانواده من» اضافه می‌کنید، تقویم واکسیناسیون او با توجه به تاریخ تولد خودکار ساخته می‌شود؛ یعنی جدول واکسیناسیون کودکان را لازم نیست خودتان حساب کنید:
- واکسن‌های هر سن، از بدو تولد تا نوبت‌های بعدی، دسته‌بندی‌شده نمایش داده می‌شود.
- برای هر نوبت، تاریخ سررسید نوشته شده و اپ به شما می‌گوید کدام نوبت الان وقتش است.
- هر واکسن را می‌توانید «زده شد» علامت بزنید و همیشه ببینید چه چیزی زده شده و چه چیزی هنوز مانده است.
- نوار پیشرفت نشان می‌دهد از کل واکسن‌های سن فعلی کودک چند مورد انجام شده است.
به این ترتیب دیگر لازم نیست کارت واکسن را همیشه همراه داشته باشید یا تاریخ‌ها را در ذهن نگه دارید. اگر چند فرزند دارید، همین تقویم را برای هر کدام جداگانه می‌بینید. برای آشنایی با راهنمای کامل‌تر، مقاله‌ی راهنمای واکسن کودک را هم بخوانید.
خلاصه اینکه جدول واکسیناسیون کودکان راهنمای ساده‌ای برای شناخت واکسن‌های هر سن است، ولی مرجع نهایی همیشه کارت واکسن و توصیه‌ی پزشک یا مرکز بهداشت شماست.
تقویم واکسن کودکتان را رایگان بسازید
تاریخ تولد را وارد کنید تا نوبت‌های واکسن و سررسید هر کدام نمایش داده شود.
پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی واکسن کودکان
پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی واکسن کودکان
جدول واکسیناسیون کودکان را از کجا بگیرم؟
مرجع اصلی، تقویم رسمی وزارت بهداشت و کارت واکسن کودک است که مرکز بهداشت یا پزشک به شما می‌دهد. سند کامل ۱۴۰۳ را هم از لینک منابع همین مقاله می‌توانید ببینید.
اگر کودک در نوبت مقرر واکسن نزد، باید از اول شروع کرد؟
طبق سند کشوری ایمن‌سازی، تأخیر را می‌شود با رعایت حداقل سن مجاز و حداقل فاصله‌ی بین نوبت‌ها جبران کرد. تصمیم نهایی با پزشک یا مرکز بهداشت است.
آیا چند واکسن را می‌شود هم‌زمان زد؟
بله، در بسیاری از موارد. واکسن‌های غیر زنده را می‌شود هم‌زمان با واکسن‌های زنده تزریق کرد، ولی واکسن‌های ویروسی زنده تزریقی (به‌جز تب زرد) باید هم‌زمان یا با فاصله‌ی حداقل یک ماه از هم زده شوند.
چطور بفهمم کدام واکسن زده شده و کدام نه؟
کارت واکسن مرجع رسمی است. اگر بخواهید همیشه به آن دسترسی داشته باشید، می‌توانید سابقه را در اپلیکیشن خانواده من علامت بزنید و وضعیت «زده شده» و «مانده» را یک‌جا ببینید.
بیشتر بخوانید
- نمودار رشد دختر و پسر؛ تفاوت‌ها و تا چه سنی باید پیگیری شود؟
- واکسن‌های کودک؛ جدول، نکات قبل و بعد از تزریق
- نمودار رشد کودک؛ صدک قد و وزن را چطور بخوانیم؟
- یادآوری دارو؛ راهنمای مصرف منظم داروهای خانواده
منابع
- برنامه و راهنمای ایمن‌سازی، مصوب کمیته کشوری ایمن‌سازی، ۱۴۰۳ (جدول حداقل سن دریافت واکسن‌ها)
- WHO، Vaccines and Immunization
- WHO، Recommendations for routine immunization – summary tables
این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره با پزشک یا داروساز نیست.
